ZamknijMenu Your browser does not support SVG

Zmiany regulacyjne

Stan polskich budynków oraz typ wykorzystywanych w nich do ogrzewania instalacji oraz paliw jest ważnym czynnikiem wpływającym m.in. na stan powietrza w naszym kraju oraz na jakość życia zamieszkujących w nich ludzi. Problemowi niskiej emisji i złych warunków mieszkaniowych można przeciwdziałać wprowadzając odpowiednie zmiany regulacyjne na szczeblu krajowym, które umożliwią również naprawcze działania władz regionalnych i lokalnych.

Kilka podstawowych zmian prawnych postulowanych przez Inicjatywę Efektywna Polska prezentujemy poniżej:

Normy jakości dla węgla

W toczącej się obecnie w Polsce dyskusji na temat wprowadzenia norm jakości dla węgla wiele mówi się o potencjalnych skutkach ekonomicznych takiego kroku dla polskich kopalń. Zupełnie pomijany jest fakt, że wprowadzenie odpowiednich wymogów jakościowych dla węgla jest warunkiem koniecznym poprawy jakości powietrza i zdrowia publicznego w naszym kraju. Ze względu na brak norm jakości paliw stałych do obrotu w sektorze komunalno-bytowym dopuszczony jest węgiel najgorszej jakości miał muł węglowy (de facto odpad węglowy) o bardzo wysokiej zawartości popiołu i innych szkodliwych związków (np. rtęć). Co ciekawe, do roku 2004 istniały w Polsce regulacje uniemożliwiające sprzedaż najgorszych sortymentów węgla do sektora gospodarstw domowych. Po nowelizacji Ustawy o Systemie Monitorowania i Kontrolowania Jakości Paliw (w październiku 2014 r.) Minister Gospodarki został zobligowany do wydania rozporządzenia określającego normy jakości węgla kamiennego. Nie wiadomo jednak czy propozycje opracowane przez ekspertów Instytutu Chemicznej Obróbki Węgla oraz Polskiej Izby Ekologii doczekają się wdrożenia.

Normy jakości dla kotłów

Według szacunkowych danych co roku w Polsce sprzedawanych jest ok. 200 tys. kotłów na węgiel, a większość z nich (ok. 70%) to kotły o bardzo złych parametrach emisyjnych. Ich potoczna nazwa stosowana w branży kotlarskiej – „kopciuchy” – mówi sama za siebie. Są to urządzenia, które nie powinny być dopuszczone do obrotu rynkowego. Są jednak używane, ponieważ w Polsce nie obowiązują żadne standardy emisyjne dla tego typu urządzeń. Fakt, iż w polskich domach każdego roku instalowanych jest 140 tys. takich kotłów, blokuje możliwość poprawy jakości powietrza na długi czas. Kotły te pozostają w użyciu przez następnych 10, 15 a nawet 20 lat. W większości państw UE problem ten został już rozwiązany. Przykładem są Czechy, które przyjęły normy emisyjne dla kotłów – określono limity emisyjne oraz minimalne wymagania dotyczące sprawności kotłów małej mocy (poniżej 300 kW). Wymagania dla kotłów węglowych sprzedawanych na rynku czeskim przewidują stopniowe zaostrzanie standardów emisyjnych. W Polsce tego typu rozwiązania mogłyby być przyjęte w drodze rozporządzeń wydanych przez Ministra Gospodarki.

Tzw. normy obszarowe

Od sierpnia 2015 r. prawo ochrony środowiska daje możliwość samorządowi terytorialnemu wprowadzenia tzw. obszarowych norm emisyjnych. Polegają one na określeniu wymagań emisyjnych które muszą spełniać wszystkie kotły na paliwa stałe stosowane na danym obszarze. Tego typu normy wprowadza się w innych państwach europejskich zarówno na poziomie krajowym jak i lokalnym. Przykładem są Czechy, w których wszystkie kotły na paliwa stałe stosowane w sektorze komunalno-bytowym od 2023 r. będą musiały spełniać określony standard emisyjny, dotyczyć to będzie również kotłów stosowanych w gospodarstwach domowych. Rozwiązania w zakresie norm obszarowych powinny brać pod uwagę uwarunkowania lokalne (np. inne rozwiązanie na obszarach o niekorzystnym położeniu geograficznym, słabej wentylacji czy na terenie gmin uzdrowiskowych). Z możliwości jaką daje zmienione prawo ochrony środowiska, na początku 2016 r. skorzystał Sejmik Województwa Małopolskiego uchwalając zakaz ogrzewania węglem i drewnem na terenie Gminy Miejskiej Kraków (mający obowiązywać od 1.09.2019 r.)

Kompleksowy program wsparcia termomodernizacji

Sektor budowlany odpowiada za największą konsumpcję energii w Europie. Według danych Komisji Europejskiej np. pochłania prawie 40% całkowitego finalnego zużycia energii elektrycznej w Unii Europejskiej (UE), odpowiadając tym samym za 36% europejskiej emisji gazów cieplarnianych. Głównym emitentem w większości państw Starego Kontynentu pozostają budynki wzniesione jeszcze przed wdrożeniem pierwszych ogólnoeuropejskich norm w zakresie emisji gazów cieplarnianych. W Polsce nie jest inaczej. 50% Polaków mieszka w domach jednorodzinnych z czego 75% z nich jest źle ocieplonych i niedogrzanych. 70% domów jednorodzinnych jest ogrzewanych kotłem lub piecem węglowym, zanieczyszczających najbliższe otoczenie pyłami oraz substancjami rakotwórczymi. Problem ten można rozwiązać dzięki podniesieniu efektywności energetycznej budynków i wymianie lokalnych źródeł ciepła. Skuteczne przeprowadzenie tego procesu wymaga jednak czasu, niebagatelnych środków finansowych, a także kompleksowego programu wsparcia termomodernizacji, który powinien obejmować znacznie szerszą pulę odbiorców niż dotychczas.

Efekty proponowanych zmian